Başkanlık modeli nedir?Başkanlık Sisteminin özellikleri nelerdir, başkanlık sisteminde seçim olur mu?
 Başkanlık sistemi mevcut Cumhurbaşkanının Türkiye'nin gündemine soktuğu bir konu…İçeriğinin halk tarafından fazla bilinmediği Başkanlık modeli nedir  Peki nedir, neden bu kadar önemlidir? Başkanlık sistemine nasıl geçilir? Başkanlık sistemine geçmek için neler yapmak gerekir? Başkanlık Sisteminin özellikleri nelerdir, başkanlık sisteminde seçim olur mu, yoksa babadan oğula mı geçer? Gibi akılları meşgul eden bu soruları bu yazıda açıklamaya çalışacağız.

 

Başkanlık sistemi, Başkanlık hükümeti sistemi olarak da tanımlandırılmaktadır.

Başkanlık hükümeti;Yasama, yürütme ve yargı organları arasında kesin bir ayrıma ve dengeye dayanan, yasama ve yargı organlarının demokratik denetimi içinde, yürütmenin iktidar olanaklarını genişleten bir hükümet sistemidir.

Herkes tarafından en başarılı bulunan başkanlık modeli ABD başkanlık sistemidir.Bu tanım çerçevesinde dünyada hepsi birbirinden farklı, kendi tarihi, sosyolojik ve siyasal koşullarının ürünü olan başkanlık rejimleri mevcuttur.

Başkanlık sisteminin temel unsurları:

A) Başkan, halk tarafından doğrudan ve dolaylı olarak belirli bir süre için seçilir. Bu süre hiçbir biçimde parlamento tarafından kısaltılamaz ve feshedilemez.

B) Devlet başkanı, hükümet başkanı ayrımı yoktur.

C) Başkan görevi ile ilgili işlerden dolayı sorumsuzdur.

D) Kuvvetler ayrılığı diye nitelenen Yasama,Yürütme ve yargı kesin bir biçimde uygulanır. Devlet organlarının birbirleriyle uyum içerisinde aksamadan çalışması için fren ve denge sistemiyle organların yetki ve güç su istimali engellenir.

E) Hükümet üyeleri başkan tarafından seçilir ve azledilir. Başkan hükümet üyelerinin düşüncelerine uymak zorunda değildir. Hükümet üyeleri yasama organı içinden Başkan tarafından seçilebilir ancak seçildikten sonra yasama organı üyeliklerini sürdüremezler.

 

Başkanlık sisteminin iyi işlemesi için gerekli olduğu ileri sürülen koşullar şunlardır:

A) Başkana yasaları veto edebilme hakkı tanınmalıdır. Başkanın vetosu da yasama organının özel çoğunluğu tarafından aşılabilmelidir. Örneğin 3/5 veya 2/3 gibi.

 B)Başkanın yasama organını feshetme yetkisi olmamalıdır.

C) Başkan yasama organının üyesi olmamalıdır.

 

Başkanlık sistemi nasıl kabul edilir?

 

Başkanlık siasteminin TBMM’de kabul edilebilmesi için yani  Referanduma gitmeden sadece TBMM'de (Yasama) gerekli oy sayısı 367.

Başkanlık için TBMM’de en az 330 oy milletvekilinin oyu gerekiyor. Bu sayı referanduma götürüyor.

Başkanlık veya anayasa değişikliği için 330 - 366 oy çıkarsa referanduma gidiliyor.

Tek bir parti 367 veya daha üzeri milletvekili alırsa anayasa değişikliği yapabilme imkanına kavuşabiliyor.

Günümüzde de farklı ülkelerde kendilerine uygun başkanlık modeller geliştirip uygulayan devletlerde yok değildir. Fakat Başkanlık sistemleri arasında en başarılı ve örnek alınan sistem ABD başkanlık sistemidir. Bu sistemin dünyada normal olarak işlediği ve demokratik sonuçlarının alındığı tek ülke ABD'dir.Özellikle Latin Amerika ülkeleri başkanlık sistemini benimsemişlerdir. Bu ülkeler içinde sistemi başarıyla uygulayan ülke hemen hemen yok gibidir.

 

Kendilerine uygun başkanlık modelleri geliştirip uygulayan devletlerden Demokratik rejim içinde sadece Kosta Rika ve Venezuela bu sistemi uygulamaktadır.1949 yılından beri Kosta Rika'da, 1958 yılından beri Venezuela'da başkanlık sistemi kendine özgü koşullarıyla uygulanmaktadır. Yine bu devletlerden ayrı olarak; 1974’ten beri Kolombia  ve1979’dan bu yana da Peru da sivil hükümetlerle başkanlık hükümeti sistemini uygulama çalışıyorlar. Diğer Latin Amerika ülkelerinde Başkanlık rejimi otoriter ve totaliter rejimlere dönüşmüştür. Günümüzde demokratik görünen birçok Latin Amerika ülkesinde demokrasi sürekli tehdit altındadır ve kimi gerekçelerle askeri darbe olasılığı her zaman mevcuttur.

Yine Filipinler, Endonezya gibi Latin Amerika dışında Başkanlık sistemi içinde görülen birçok ülkede demokratik geleneklerin yerleşmediği görülebilmektedir.





Anahtar Kelimeler
Misafir Avatar
İsim
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik ya da ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde hiçbir içeriği site’de paylaşmayın.